آیا دست آوردھای معماری و مھندسی مدرن می توا ند موضوع کار حفاظت میراث فرھنگی قرار بگیرد؟ بیش از ھشتاد نفر از
در روز ھای پایانی ماه ژوئن در شھر شیکاگو
(ICOMOS) متخصصان حفاظتِ میراث فرھنگی در آخرین اجلاس جھانی ایکوموس
ایالات متحده آمریکا، دشوار یھای حفاظت از ارز شھای معماری مدرن را مورد بررسی قرار دادند
.
ایکوموس یا شورای بین المللی بناھا و محوط ه ھا، شورایی است جھانی، غیردولتی و مرکب از متخصصان و علاقه مندان به
مطالعه، حفاظت و معرفی بناھا و محوطه ھای فرھنگی و تاریخی
. در آخرین نشست این شورا در شیکاگو، معماران، مھندسان و
محققانی از حدود بیست وپنج کشور جھان ھمچون قبرس، ترکیه، ایتالیا، فرانسه، کانادا، استرالیا، پرتغال، اسپانیا، ایران،
انگلستان، مکزیک، آرژانتین، روسیه،آلمان و آمریکا حضور داشتند
.
مدرن یا تاریخی؟
معماری مدرن و به خصوص دست آوردھای خلاقه و تکنیکی آن پس از جنگ جھانی دوم، بخش قابل ملاحظه ای از محیط زندگی ما
را شکل داده است
. با آن که معماری معاصر قدمت چندانی ندارد و به نظر می رسد در شرایط به نسبت مطلوبی قرار داشته باشد
اما پیچیدگیھای حفاظت از این آثار کمتر از دشوار یھای مراقبت از آثار تاریخی نیست
.
مشکل نخست بر سر راه حفاظت از این گونه آثار، معرفی ارز ش ھای آن به جامعه و توقع ا حترام گذا شتن به دست آوردھای این
معماری است
. عامل زمان، عاملی است که به صورت ناخودآگاه در ذھن انسان با ارز ش ھای فرھنگی گره خورده است و گویی تا
قابل حفاظت برای جامعه
« موضوع » مدت زمانی طولانی از خلق یک اثر نگذشته باشد، در نظر گرفتن آن به عنوان یک
دشواری ھایی به ھمراه دارد
. اما در این زمینه دو بحث اصلی وجود دارد : یکی آ ن که چگونه می توان ارز ش ھای معماری و فرھنگی
قابل حفاظت را از زمان جدا کرد و دوم آ ن که چگونه میتوان این امر را توضیح داد که زمان به ھر حال در گذر است، و ا ثر امروزی یا
بار ارزشی به خود
« ز مان » معاصر به زودی وارد محدوده آثاری خواھد شد که بنابر درک و برداشت عمومی جامعه، با گذشت
خواھد گرفت
. پس اگر چنین است باید از ھم اکنون حفاظت این بخش از آثار را جدی گرفت.
قوانین ناکارآمد
در بسیاری از کشورھا از جمله آمریکا ھنوز قوانین حفاظت از آثار فرھنگی شامل بازه زمانی است
. یعنی به عنوان مثال فقط آ ثاری
در ذیل عنوان میراث فرھنگی دسته بندی م یشوند که حداقل پنجاه سال از به وجود آ مدن آنھا گذشته با شد
. ا ین قید ز مان،
محدودی تھای فراوانی را برای حفاظت گران آثار به و جود می آورد
. در ا یران، بنابر آخرین تغییرات در اساسنامه سازمان میراث
فرھنگی کشور مصوب سال ١٣۶٧ ، قید زمان از تعریف میراث فرھنگی حذف شده است
.
دشواری حفاظت از ساختار و مصالح
معماری مدرن در بسیاری از جنبه ھای خود، نشان دھنده و معرفی کننده نحوه نگرش انسان معاصر به جھان اطراف خود است و با
معماری پیش از خود تفاو ت ھای بنیادین و ریشه ای بسیاری دارد
. تفاو تھایی که خود را در شکل و ساختار نشان می دھد. بنابراین
حفاظت از ساختار و حتی مصالح بخشی از مقوله حفاظت آثار شاخص معماری مدرن را تشکیل میدھد
.
این قضیه زمانی اھمیت چندانی پیدا می کند که بدانیم در دوره مدرن، بخش مھمی از دست آورد ھای مھندسی و فنی، تحولات
اساسی در معماری را به وجود آوردند
. پس حفاظت از این تکنیک ھا به نوعی حفاظت از تاریخ مھندسی و تاریخ تحولات تکنیکی نیز
ھست
.
اما پیچیدگی قضیه آنجاست که معماری معاصر از آن جا که ھنوز در جر یان ا ستفاده روزمره و روزانه ا ست و ھنوز مانند بخش
عمد های از آثار تاریخی، صرفا با دید حفاظت به آن نگاه نمی شود، بنابراین با تناقض ھای جدی و مھمی در این راه رو به روست
.
چگونه می توان از مصالح اصلی و اوریژنال، و از تکنیک به کارگیری آنھا در ساختمان مدرنی مثل اپرای سیدنی یا آسما ن خرا شھای
شیکاگو حفاظت کرد در حالی که ممکن است آنھا نیاز به تعمیر یا حتی تعویض داشته باشند؟ آیا تعویض و جایگزینی مصالح و عناصر
که در مورد ساختما ن ھای تاریخی فقط پس از در نظر گرفتن بسیاری از ضوابط مجاز است، می تواند در مورد آثار مدرن به راحتی به
کار رود؟ در این مورد چون معماری معاصر ھمچنان مورد استفاده قرار دارد، قبولاندن اصول حفاظتی به مال کان خصوصی و دولتی
کار چندان آسانی نیست
.
به عنوان مثال در یک مجتمع مسکونی بزرگ در برلین، اثر لوکوربوزیه، معمار مشھور قرن بیستم، جایی که بیش از دویست واحد
مسکونی قرار دارد، چگونه می شود در طول زمان، ھم ساختمان مورد استفاده ساکنان آن قرار بگیرد و ھم حفاظت و مرمت آن به
گونه ای نباشد که در طرح ابتدایی آن تغییری ایجاد کند؟ و از آن مھمتر اگر طرح ابتدایی دارای ایراداتی فنی باشد، مانند ھمین
مورد مجتمع مسکونی برلین، معماران و حفاظت گران امروزی تا چه حد مجاز به برطرف کردن آن ایرادات و تغییر دادن در طرح اصلی
لوکوربوزیه ھستند؟
پاسخ به این سئوالات فقط در محدوده مسائل فنی جای ندارد بلکه نحوه نگرش و انتظارات ھر یک از ما را نسبت به معماری و
حفاظت از آن توضیح می دھد
. بح ثھایی که بدون دا شتن دیدگاھی نظری و فلسفی نسبت به ماھیت "ا ثر " فرھنگی پیش
نمیرود
.
اجلاس ایکوموس در شیکاگو، به محل تبادل نظرھای داغ و بحث انگیزی در مورد چراھا و چگونگی ھای حفا ظت از میراث معماری
مدرن تبدیل شد
.
منبع سایت آفتاب- رادیو زمانه
